Ditulis oleh:

Minyak sawit merah (RPO) merupakan salah satu terbitan daripada minyak kelapa sawit yang kaya dengan vitamin E (tokoferol dan tokotrienol) serta karotenoid. Warna minyak ini kekal berwarna merah disebabkan kandungan beta karotena (sebatian yang berwarna merah) yang tinggi dan nutrien ini tidak dilunturkan semasa proses pemurnian dan penulenan dilakukan terhadap minyak kelapa sawit. Karotena juga boleh dijumpai dalam buah-buahan dan sayuran seperti lobak merah dan tomato. Namun begitu, dilaporkan bahawa kandungan karotena dalam minyak sawit merah adalah 15 kali ganda lebih banyak berbanding lobak merah dan 300 kali ganda lebih tinggi berbanding dengan tomato. 

Berdasarkan kebaikan yang dimiliki oleh minyak sawit merah, maka kumpulan kajian yang diketuai oleh Prof Dr Azwan Mat Lazim, Prof Dr. Norinsan dan Prof Madya Dr. Shazrul dari Fakulti Sains dan Teknologi Universiti Kebangsaan Malaysia telah melakukan penyelidikan aplikasi RPO melangkau bukan sekadar bahan yang digunakan sebagai masakan dan kecantikan, malah kepada perencat organik tabii yang lebih hijau dan diperoleh daripada sumber komoditi Malaysia, iaitu kelapa sawit. Dalam kajian ini, minyak sawit merah telah digunakan sebagai perencat kakisan ke atas keluli dalam medium berasid dan dijalankan pada suhu yang berbeza.

Menyedari keperluan mengatasi masalah kakisan, pelbagai langkah telah diambil bagi mengatasi masalah ini dalam kajian terdahulu. Antara kaedah yang dilakukan ialah penyalutan logam menggunakan polimer dan aplikasi perlindungan katodik atau/dan anionik menggunakan perencat inorganik. Namun begitu, kaedah yang digunakan ini mempunyai kelemahan yang amat ketara. Sebagai contoh, kaedah penyalutan logam mempunyai risiko kerosakan kepada logam manakala kaedah perlindungan katodik atau/dan anionik menggunakan perencat inorganik pula menyumbang kepada peningkatan toksik kepada alam. Oleh yang demikian, kaedah perlindungan katodik atau/dan anodik menggunakan perencat organik (minyak sawit merah), dipercayai  mempunyai kelebihan seperti mudah terbiodegrasi dan sumbernya boleh diperbaharui.

Kajian terdahulu yang telah dilakukan oleh Knox and Fischer (2008) telah mendapati perencatan kakisan dalam bidang minyak boleh dibuktikan melalui formulasi perencat yang diperoleh daripada asid lemak. Kehadiran pelbagai asid lemak serta beta karoten yang tinggi di dalam minyak sawit merah menjadikan sumber semula jadi ini berpotensi digunakan bukan sebagai perencat berantioksidan tinggi. Turut diketahui bahawa komponen utama dalam minyak sawit merah ialah asid oleik (C18H34O2), asid palmitik (C16H34O2) dan stigmastrol (C29H48O). Manakala komponen minor yang terkandung dalam minyak sawit merah ialah nonadekena, asid oktadekanoik, tetrakosaheksaena, kampestrol, siklopentana, trikosena dan siklooktakosanatetron.

Struktur molekul bagi asid oleik, asid palmitik dan asid oktadekanoik mempunyai kumpulan karboksil. Namun begitu, hanya asid oleik yang mempunyai ikatan ganda dua tunggal. Manakala stigmasterol pula mempunyai kumpulan berfungsi hidroksil pada gelang aromatik. Kereaktifan kumpulan berfungsi ini meningkatkan proses penjerapan minyak sawit merah pada permukaan logam. Kajian yang dijalankan oleh El-Etre (2007), telah mengesahkan bahawa struktur molekul yang besar, ikatan ganda dua, pusat atau kumpulan reaktif  merupakan ciri-ciri yang memberikan kemampuan molekul untuk melindungi sebahagian besar permukaan logam. Oleh itu, minyak sawit merah mempunyai ciri-ciri perencat kakisan yang sangat efisien. 

Dalam kajian tersebut, keputusan analisis yang telah dijalankan mendapati bahawa minyak sawit merah bertindak lebih efisien merencat kakisan keluli lembut dengan peratusan kecekapan mencecah 91.10 % manakala 80.11 % bagi keluli karbon berbanding sampel tanpa penambahan RPO sebagai bahan perencat (Rujuk Rajah 1 dan Rajah 2). Hal ini bertepatan dengan hipotesis bahawa sesuatu perencat kakisan bertindak selektif terhadap sesuatu permukaan logam. Kajian turut menawarkan kaedah alternatif kepada perencat keluli yang sedia ada di mana ianya lebih mesra alam, hijau dan tidak toksik.

Rujukan

1. Malaysian Journal of Analytical Sciences, Vol 19 No 4 (2015): 679 - 691